Het low-FODMAP-dieet: hoe het werkt en voor wie
Wat FODMAPs zijn, hoe het low-FODMAP-dieet in drie fasen werkt, wat het bewijs laat zien, en waarom je het beter met een diëtist doet.
Redactioneel getoetst aan erkende bronnen zoals de NHG-richtlijnen, Thuisarts.nl en het Voedingscentrum. Deze informatie is geen medisch advies; raadpleeg bij klachten je huisarts.
Kernclaims & bewijs
Een low-FODMAP-dieet vermindert PDS-klachten bij een deel van de mensen.
Redelijk bewijsHet dieet is bedoeld als tijdelijke test in fasen, niet als permanent eliminatiedieet.
Redelijk bewijs
FODMAP klinkt technisch, maar het idee is eenvoudig. Het zijn bepaalde koolhydraten die in de dunne darm slecht worden opgenomen en in de dikke darm worden vergist. Dat trekt water aan en maakt gas. Bij een gevoelige darm geeft dat pijn, een opgeblazen gevoel en een veranderd ontlastingspatroon.
⚠️ Doe dit niet in je eentje op de gok
Het low-FODMAP-dieet is een tijdelijke test, geen leefstijl. Streng en langdurig schrappen kan je voeding uit balans brengen. Overleg met je huisarts en doe het met een diëtist die er ervaring mee heeft.
Wat betekent FODMAP?
FODMAP staat voor een groep vergistbare koolhydraten: fermenteerbare oligosachariden, disachariden, monosachariden en polyolen. Je vindt ze onder meer in tarwe, ui, knoflook, peulvruchten, melk, sommige fruitsoorten en in zoetstoffen die op -ol eindigen. Het dieet is ontwikkeld door een onderzoeksgroep van de Monash University in Australië Monash University, 2024.
De drie fasen
Het dieet is geen kwestie van voorgoed dingen weglaten. Het verloopt in fasen.
| Fase | Wat je doet | Duur |
|---|---|---|
| 1. Eliminatie | Voedingsmiddelen hoog in FODMAPs tijdelijk vervangen door laag-FODMAP-alternatieven | 2 tot 6 weken |
| 2. Herintroductie | Groep voor groep testen om je persoonlijke grens te vinden | 6 tot 8 weken |
| 3. Personalisatie | Een zo ruim mogelijk dieet met alleen jouw echte triggers eruit | blijvend |
De tweede en derde fase zijn het belangrijkst. Het doel is niet om zo min mogelijk te eten, maar om te leren wat jij wel en niet verdraagt, zodat je dieet weer ruim wordt.
Wat zegt het bewijs?
In een gecontroleerde studie meldden mensen met PDS minder klachten op een dieet laag in FODMAPs dan op een gewoon Australisch dieet Halmos EP, 2014. Richtlijnen noemen het low-FODMAP-dieet daarom als een van de opties bij PDS, met de kanttekening dat het onder begeleiding hoort en niet permanent streng mag blijven National Institute for Health and Care Excellence (NICE), 2017. Het werkt bij een deel van de mensen goed, en bij een deel niet. Dat weet je pas na de testfase.
Waar je op moet letten
Langdurig streng elimineren kan de darmflora ongunstig beïnvloeden en het risico geven dat je te weinig vezels of voedingsstoffen binnenkrijgt. Merk je na de eliminatiefase geen verschil, stop dan en zoek samen met je arts of diëtist een andere route Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), 2022.
Veelgestelde vragen
Kan ik low-FODMAP zelf doen?
De eliminatiefase is streng en je loopt het risico onnodig veel te schrappen of belangrijke voedingsstoffen te missen. Een diëtist die er ervaring mee heeft, maakt het effectiever en veiliger.
Hoelang duurt het dieet?
De strenge fase duurt meestal twee tot zes weken. Daarna herintroduceer je groepen om te zien wat je verdraagt. Het einddoel is een zo ruim mogelijk dieet met zo min mogelijk klachten.
Werkt het bij iedereen?
Nee. Bij een deel van de mensen met PDS nemen de klachten duidelijk af, bij anderen niet. Merk je na de testfase geen verschil, dan is dit waarschijnlijk niet jouw oplossing.
Bronnen
- Monash University (2024). The Monash University Low FODMAP Diet. monashfodmap.com. bron
- Halmos EP, Power VA, Shepherd SJ, Gibson PR, Muir JG (2014). A diet low in FODMAPs reduces symptoms of irritable bowel syndrome. Gastroenterology 146(1):67-75. doi:10.1053/j.gastro.2013.09.046 bron
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE) (2017). Irritable bowel syndrome in adults: diagnosis and management (CG61). nice.org.uk. bron
- Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) (2022). NHG-Standaard Prikkelbaredarmsyndroom (PDS). richtlijnen.nhg.org. bron
- Maag Lever Darm Stichting (2024). Prikkelbare darm (PDS). mlds.nl. bron